W latach 2007-2013 Polska będzie korzystała z pomocy finansowej przyznawanej w ramach poszczególnych programów pomocowych tzw. Programów Operacyjnych (PO).

• PO Infrastruktura i środowisko – 27,9 mld euro,
• PO Innowacyjna Gospodarka – 8,3 mld euro,
• PO Kapitał Ludzki – 9,7 mld euro,
• PO Pomoc Techniczna – 0,5 mld euro,
• 16 Regionalnych Programów Operacyjnych (w tym Małopolski Regionalny Program Operacyjny) –16,6 mld,
• PO Rozwój Polski Wschodniej – 2,3 mld euro.

Kwota środków unijnych przeznaczonych na realizację Programów wynosi ponad 66,5 mld euro. Według szacunków w ramach unijnej polityki spójności w latach 2007 – 2013 do Małopolski wpłynie ok. 6,3 mld euro.

Europejska Współpraca Terytorialna (EWT) obejmuje współpracę międzyregionalną, wymianę najlepszych praktyk i współpracę transgraniczna.

W latach 2007-2013 na rozwój współpracy terytorialnej z budżetu Unii Europejskiej przeznaczonych zostanie 7,75 mld euro, zaś łączna kwota, którą otrzyma Polska na realizację programów w ramach Europejskiej Współpracy Terytorialnej wyniesie 557,8 mln euro. EWT stanowi kontynuację programów współpracy, wdrażanych w latach 2004-2006 za pomocą inicjatywy wspólnotowej INTERREG III.

• obejmuje tereny przygraniczne po obu stronach granicy; po stronie polskiej program obejmuje 3 województwa: śląskie, małopolskie (podregion nowosądecki) i podkarpackie; po stronie słowackiej udział w programie biorą regiony (kraje): Żyliński i Preszowski,

• celem programu jest wspieranie zrównoważonego rozwoju obszarów przygranicznych oraz partnerstwo poprzez wspólną realizację projektów z partnerami zagranicznymi; obejmuje takie dziedziny jak: poprawa stanu lokalnej infrastruktury, ochrona środowiska, rozwój edukacji, kultury i turystyki, zapewnienie konkurencyjności przedsiębiorstw i rozwój rynku pracy oraz integracja lokalnej społeczności,

• na PWT PL-SK dla polskich beneficjentów zostanie przeznaczone 86 mln euro (tj. 15,4% całości środków przeznaczonych na program Europejskiej Współpracy Terytorialnej w Polsce w latach 2007 - 2013).

obejmuje wspieranie zrównoważonego rozwoju obszarów wiejskich, poprawa konkurencyjności rolnictwa, oraz wzmocnienie przetwórstwa rolno-spożywczego w kierunku poprawy jakości i bezpieczeństwa żywności.

Wsparcie przyznawane jest z Europejskiego Funduszu Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz środków na finansowanie Wspólnej Polityki Rolnej w kwocie 26 mld euro, w tym 13,2 mld euro w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich.

Udział Małopolski w perspektywie finansowej 2007 – 2013 stanowi blisko 9% środków budżetu Unii Europejskiej przeznaczonych na ten sektor.

PROGRAMY WSPÓLNOTOWE nie posiadają ustalonego z góry przydziału środków dla poszczególnych krajów lub regionów. W ramach programów konkuruje się w skali całej Unii.

KRAJOWE PROGRAMY OPERACYJNE NA OKRES 2007-2013 PO Infrastruktura i Środowisko (POIŚ)

Cele Programu: poprawa atrakcyjności inwestycyjnej Polski i jej regionów poprzez rozwój infrastruktury technicznej przy równoczesnej ochronie i poprawie stanu środowiska, zdrowia, zachowaniu tożsamości kulturowej i rozwijaniu spójności terytorialnej.

Wielkość środków finansowych zaangażowanych w Polsce w realizację PO Infrastruktura i Środowisko na lata 2007-2013 wyniesie 37,6 mld euro (wkład unijny wynosić będzie 27,9 mld euro, zaś wkład krajowy – 9,7 mld euro). Podział środków UE dostępnych w ramach POIŚ pomiędzy poszczególne sektory przedstawia się następująco (w skali kraju):

Szacowany docelowy udział finansowy Małopolski w wykorzystaniu środków unijnych z PO Infrastruktura i Środowisko przewiduje się na około 1,5 mld euro (5,5% środków Programu).

PO Innowacyjna Gospodarka (POIG)

Cele Programu: wspieranie szeroko rozumianej innowacyjności; rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa.

• zwiększenie innowacyjności przedsiębiorstw,
• wzrost konkurencyjności polskiej nauki,
• zwiększenie roli nauki w rozwoju gospodarczym,
• zwiększenie udziału innowacyjnych produktów polskiej gospodarki w rynku międzynarodowym,
• tworzenie trwałych i lepszych miejsc pracy,
• wzrost wykorzystania technologii informacyjnych i komunikacyjnych w gospodarce.

W ramach PO Innowacyjna Gospodarka projekty realizować mogą m.in. małe i średnie przedsiębiorstwa, wysoko specjalistyczne ośrodki innowacyjności, jednostki naukowo-badawcze oraz jednostki administracji centralnej. Dotacje mogą być przeznaczone na przygotowanie i realizację projektów inwestycyjnych.

Przybliżony docelowy udział finansowy województwa małopolskiego w wykorzystaniu środków unijnych z PO Innowacyjna Gospodarka szacuje się na około 687 mln euro (8,32% środków unijnych przeznaczonych na ten Program w Polsce).

Cele Programu: wzrost zatrudnienia i spójności społecznej, udzielanie dotacji przeznaczonych na rozwój kapitału ludzkiego i społecznego. Program składa się z 10 priorytetów.

1. Zatrudnienie i integracja społeczna.
2. Rozwój zasobów ludzkich i potencjału adaptacyjnego przedsiębiorstw oraz poprawa stanu zdrowia osób pracujących.
3. Wysoka jakość systemu oświaty.
4. Szkolnictwo wyższe i nauka.
5. Dobre rządzenie.
6. Rynek pracy otwarty dla wszystkich.
7. Promocja integracji społecznej.
8. Regionalne kadry gospodarki.
9. Rozwój wykształcenia i kompetencji w regionach.
10. Pomoc techniczna.

Przybliżony docelowy udział finansowy Małopolski w wykorzystaniu środków unijnych z całego PO Kapitał Ludzki szacuje się na ok. 808 mln euro (8,32% środków UE w tym Programie). Przyjmowaniem i wyborem wniosków o dofinansowanie od beneficjentów zajmuje się Wojewódzki Urząd Pracy.

• poprawa konkurencyjności rolnictwa i leśnictwa poprzez wspieranie restrukturyzacji, rozwoju i innowacji;

• poprawa środowiska naturalnego i terenów wiejskich poprzez wspieranie gospodarowania gruntami;

• poprawa jakości życia na obszarach wiejskich oraz popieranie różnicowania działalności gospodarczej.

Działania na rzecz rozwoju obszarów wiejskich są realizowane w ramach czterech osi priorytetowych. Wszystkie te działania będą współfinansowane z Europejskiego Funduszu Rolnego na Rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz ze środków krajowych przeznaczonych na ten cel w ustawie budżetowej. Kwota przeznaczona na program będzie wynosić 17,2 mld euro.

Cele Programu: wzrost gospodarczy i wzrost zatrudnienia w województwie małopolskim (podniesienie konkurencyjności i innowacyjności małopolskiej gospodarki, poprawa spójności wewnątrzregionalnej oraz rozwój potencjału instytucjonalnego).

Dotacje przeznaczone są głównie na przygotowanie i realizację inwestycji infrastrukturalnych. Maksymalny poziom dofinansowania wynosi 85%. Decyzje dotyczące wyboru projektów podejmuje Zarząd Województwa Małopolskiego.

1. Warunki dla rozwoju społeczeństwa opartego na wiedzy
2. Gospodarka regionalnej szansy
3. Turystyka i przemysł kulturowy
4. Infrastruktura dla rozwoju gospodarczego
5. Krakowski Obszar Metropolitalny
6. Spójność wewnątrzregionalna
7. Infrastruktura ochrony środowiska
8. Współpraca międzyregionalna
9. Pomoc Techniczna

Małopolski Regionalny Program Operacyjny ma do dyspozycji ustalony centralnie przydział środków europejskich w wysokości ponad 1,29 mld euro. W ramach regionalnego komponentu PO Kapitał Ludzki Małopolska dysponować będzie kwotą 502,01 mln euro. O dofinansowanie projektów w ramach MRPO ubiegać się mogą przede wszystkim samorządy terytorialne, szkoły wyższe, szpitale, przedsiębiorcy oraz organizacje typu non-profit. Pod względem wielkości środków UE do dyspozycji Małopolska lokuje się na trzecim miejscu wśród 16 województw w kraju, po mazowieckim (1,8) i śląskim (1,7).

Największymi i najważniejszymi z punktu widzenia rozwoju regionalnego są: 7. Program Ramowy oraz program Uczenie się przez całe życie.

Ze względu na silną pozycję i aspiracje szkół wyższych w Małopolsce oraz strategiczne znaczenie szkolnictwa wyższego i sektora badawczego w rozwoju regionu udział w 7. Programie Ramowym jest szczególnie istotny – nie tylko jako źródło finansowania, ale również jako wzmocnienie międzynarodowej pozycji małopolskiej nauki.

Cele 7. Programu Ramowego na lata 2007-2013: wspieranie działań badawczych prowadzonych w ramach współpracy międzynarodowej w wybranych dziesięciu obszarach tematycznych, odpowiadających głównym dziedzinom wiedzy i technologii, przy czym corocznie ustalane są w tych ramach tematy szczegółowe:

1. Zdrowie
2. Żywność, rolnictwo i biotechnologia
3. Technologie informacyjne i komunikacyjne
4. Nanonauki, nanotechnologie, materiały i nowe technologie produkcyjne
5. Energia
6. Środowisko
7. Transport
8. Nauki społeczno-ekonomiczne i humanistyka

Obecnie projekty w ramach 7. Programu Ramowego realizują m.in. Akademia Górniczo–Hutnicza w Krakowie i Politechnika Krakowska oraz Collegium Medium UJ, Instytut Fizyki Jądrowej im. H. Niewodniczańskiego PAN, a także Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego (popularny projekt pn. Małopolska Noc Naukowców) oraz firma COMARCH SA.

* Opracowano na podstawie: „Skazani na sukces?”, Wykorzystanie środków unijnych w Małopolsce 2000-2008 – bilans uczestnictwa, Koło Rozwoju Regionalnego, Kraków 2009.